lành chanh lành chói

Anh ấy mặc bộ vest mới lành chanh lành chói để đi dự tiệc.

Định nghĩa

Tính từ (thường dùng trong khẩu ngữ):
- Tỏ ra hiền lành, dễ thương, nhưng có phần giả tạo hoặc cố ý để lấy lòng: "lành chanh lành chói" mô tả một người cố tình thể hiện vẻ ngoài hiền lành, ngoan ngoãn, dễ mến, nhưng thực chất có thể không hoàn toàn chân thật, đôi khi mang sắc thái châm biếm hoặc mỉa mai.
- Có thể hiểu là "làm ra vẻ hiền lành, dễ thương một cách thái quá": Cụm từ này thường dùng để chỉ thái độ hoặc hành vi của ai đó khi họ cố gắng tỏ ra vô hại, đáng yêu để đạt được mục đích cá nhân.

Ví dụ sử dụng

(Cô ta luôn tỏ ra hiền lành, dễ thương trước mặt sếp, nhưng thực chất lại không chân thật.)
(Đừng cố tỏ ra hiền lành, dễ thương với tôi, tôi biết ý đồ của anh.)
(Thằng bé tỏ ra ngoan ngoãn, dễ thương khi xin quà, nhưng bình thường thì rất nghịch ngợm.)

Các cách sử dụng nâng cao

"lành chanh lành chói" trong văn nói hàng ngày: Thường được dùng để phê phán nhẹ nhàng hoặc châm biếm thái độ giả tạo.
- Cái kiểu lành chanh lành chói ấy làm tôi phát ngán. (Cái kiểu tỏ ra hiền lành, dễ thương giả tạo ấy làm tôi khó chịu.)
Kết hợp với các từ chỉ hành động: Có thể đi kèm với các động từ như "nói", "cười", "nhìn" để nhấn mạnh sự giả tạo.
- Nó cười lành chanh lành chói, trông thật khó ưa. (Nó cười một cách giả tạo, tỏ ra hiền lành, trông thật khó chịu.)

Biến thể và từ gần giống

Lành chanh (tính từ, khẩu ngữ): hiền lành, dễ thương một cách giả tạo hoặc thái quá (thường là gốc của cụm "lành chanh lành chói").
- Nó làm bộ lành chanh để được chiều chuộng. (Nó giả vờ hiền lành, dễ thương để được cưng nựng.)
Lành chanh lành chói không có biến thể chính thức nào khác, nhưng có thể thấy dạng rút gọn "lành chanh" trong một số ngữ cảnh.

Từ đồng nghĩa

Giả hiền: tỏ ra hiền lành nhưng thực chất không phải.
- Đừng có giả hiền với tôi! (Đừng tỏ ra hiền lành giả tạo với tôi!)
Làm bộ: cố tình thể hiện một thái độ không thật.
- Nó làm bộ ngoan ngoãn để khỏi bị mắng. (Nó cố tỏ ra ngoan ngoãn để tránh bị mắng.)
Điệu đàng: có phần kiểu cách, không tự nhiên (thường dùng cho hành vi nữ tính).

Thành ngữ liên quan

Lành chanh lành chói là một cụm từ láy (dạng láy âm "lành chanh" → "lành chanh lành chói"), thường dùng để nhấn mạnh sắc thái châm biếm. Không có thành ngữ phổ biến nào khác liên quan trực tiếp, nhưng có thể so sánh với:
- Mặt lành như bụt: tỏ ra hiền lành, nhưng thường mang nghĩa tích cực hơn, không có sự giả tạo.
  - Cô ấy mặt lành như bụt, ai cũng quý. (Cô ấy có vẻ mặt hiền lành, ai cũng yêu quý.)